Zamak boyanabilir; toz boya, yaş boya ve kataforez yöntemlerinin üçü de çinko alaşımına uygulanır. Boyanın kalıcı olmasını belirleyen asıl adım ise yüzey ön işlemidir. Çinko yüzeyi doğru hazırlanmazsa boya kısa sürede kabarır veya pul pul kalkar; doğru hazırlandığında amblem hem renkli hem de korozyona dayanıklı olur.
Zamak boyamadan önce yüzey nasıl hazırlanır?
Döküm parçanın yüzeyinde kalıp ayırıcı, parlatma pastası ve parmak izi kalıntıları bulunur. Çinko ayrıca nemle temas edince ince bir oksit tabakası oluşturur. Bu katmanlar boyanın metale tutunmasını engeller. Tipik ön işlem sırası şöyledir:
- Yağ alma: alkali veya nötr temizleyiciyle kalıntıların uzaklaştırılması. Çinko güçlü alkaliden etkilendiği için banyo seçimi önemlidir.
- Durulama: temizleyici kalıntısının tamamen alınması.
- Dönüşüm kaplama: çinko fosfat veya krom içermeyen zirkonyum ya da titanyum esaslı ince bir tabaka; boyanın tutunmasını ve alt korozyon direncini artırır.
- Gaz alma: fırınlı boyalardan önce parçanın boya pişirme sıcaklığına yakın bir sıcaklıkta ön ısıtılması.
Son adım zamağa özgüdür. Basınçlı dökümde parça içinde hapsolmuş hava, fırında genleşerek boya filmini delip iğne deliği ya da kabarcık bırakır. Ön ısıtma bu gazın boya uygulanmadan önce çıkmasını sağlar.
Toz boya zamak amblemde nasıl sonuç verir?
Toz boya elektrostatik tabancayla uygulanır ve genellikle 160-200 °C aralığında fırınlanarak pişirilir. Zamak bu sıcaklıkları erimeden kaldırır, ancak ince kesitli ve uzun parçalarda dikkatli askılama gerekir. Avantajı kalın, darbeye dayanıklı ve tek kat film vermesidir; film kalınlığı genellikle 60-100 mikron aralığındadır.
Bu kalınlık küçük amblemlerde dezavantaja dönebilir. İnce kabartma çizgiler, küçük yazılar ve keskin kenarlar toz boyanın altında yuvarlaklaşır. Bu nedenle toz boya, yüzeyi geniş ve detayı iri olan cihaz panelleri ya da mobilya kulp amblemlerinde daha uygundur.
Yaş boya ne zaman tercih edilir?
Yaş boya, sıvı halde püskürtme veya dolum ile uygulanır. İki bileşenli poliüretan ve epoksi sistemler zamakta sık kullanılır; çoğu düşük sıcaklıkta kurur. Amblem üretiminde yaş boyanın en karakteristik kullanımı renk dolgusudur: krom ya da nikel kaplanmış parçanın çukur bölgelerine boya doldurulur, kabartma yüzeyler metal parlaklığıyla kalır. Böylece tek parça üzerinde hem renk hem metal görünüm elde edilir. İnce filmi sayesinde küçük yazılar ve detaylar korunur; buna karşılık darbe dayanımı toz boyadan düşüktür.
Renk dolgusunda boya, şırınga veya ince uçlu dozaj ekipmanıyla çukura bırakılır; taşan kısım kurumadan silinir ya da kuruduktan sonra kabartma yüzeyden ince zımpara ve parlatma ile alınır. Birden fazla renk varsa her renk ayrı turda uygulanır ve aralarda kurutma yapılır. Renkler RAL veya Pantone kodu üzerinden eşleştirilir; metal üzerinde aynı kodun kâğıttaki baskıdan biraz farklı görüneceği numunede kontrol edilmelidir.
Kataforez amblemde nerede kullanılır?
Kataforez, parçanın boya banyosuna daldırılıp elektrik akımıyla kaplandığı bir elektroforetik yöntemdir. Film kalınlığı genellikle 15-30 mikron civarındadır ve girintili, çukur bölgelere bile eşit dağılır. Amblemde iki şekilde kullanılır: mat siyah ya da koyu renkli son kat olarak veya üzerine toz boya atılacak parçada astar olarak. Kataforez filmi de fırında pişirilir; bu yüzden toz boyada anlatılan gaz alma adımı burada da önem taşır. Banyo hattı yatırım gerektirdiği için yöntem, küçük partilerden çok sürekli tekrarlanan seri adetlerde anlamlıdır. Parça askıya elektrik temasıyla bağlandığı için temas noktasında küçük bir boyasız iz kalır; bu iz arka yüze denk getirilmelidir.
| Yöntem | Film kalınlığı | Detay koruma | Tipik amblem kullanımı |
|---|---|---|---|
| Toz boya | Kalın | Orta | Geniş yüzeyli panel ve kulp amblemi |
| Yaş boya | İnce | Yüksek | Kaplama üzerine renk dolgu, küçük logo |
| Kataforez | İnce ve eşit | Yüksek | Mat siyah son kat veya astar |
Hangi yöntemin seçileceği; amblemin kullanılacağı ortama, renk sayısına ve kabartma detayının inceliğine göre belirlenir. Renk kodu ve kullanım yeri bilgisiyle bizimle iletişime geçerek numune üzerinden karar verebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Krom kaplı zamak üzerine doğrudan boya atılabilir mi?
Krom yüzey çok pürüzsüz olduğu için boya zor tutunur. Renk dolgu uygulamalarında uygun astar veya krom yüzeye uyumlu boya sistemi seçilmelidir.
Boyalı zamak amblem dış mekânda solar mı?
Pigment ve reçine türüne bağlıdır. Dış mekân için UV dayanımlı poliüretan veya polyester esaslı boyalar tercih edilmelidir.
Boya altında beyaz pas oluşabilir mi?
Ön işlem yetersizse ya da boya çizilirse oluşabilir. Dönüşüm kaplama bu riski belirgin biçimde azaltır.